Tijdsdiefstal: als thuiswerken iets té comfortabel wordt!

Sinds thuiswerken de norm werd, is er veel veranderd. Geen files meer, geen luidruchtige kantoorruimten en de vrijheid om je dag grotendeels zelf in te delen. Veel mensen vinden thuiswerken een zegen, en dat is het ook … als je er verstandig mee omgaat.                 

Maar er zit ook een schaduwkant aan deze vrijheid, eentje die steeds vaker ter sprake komt: “tijdsdiefstal”.

Even snel een wasje draaien, boodschappen doen tussen twee online meetings door, een middagdutje doen dat nét wat uitloopt, of alvast koken voor het avondeten tijdens werktijd. We doen het allemaal weleens, en meestal zonder kwade bedoelingen. Maar wat als zulke gewoontes structureel worden? Wat als je elke dag een flink stuk van je werktijd aan privézaken besteedt, zonder dat je daar open over bent? Dan komt de term 'tijdsdiefstal' om de hoek kijken: betaald worden terwijl je eigenlijk niet werkt.

In veel bedrijven wordt daar nog niet streng op gelet, vooral omdat thuiswerken gebaseerd is op vertrouwen. En terecht ook, want controle is niet altijd de oplossing. Maar eerlijk is eerlijk: als dat vertrouwen beschaamd wordt, heeft een werkgever het recht om vragen te stellen. Sterker nog, in sommige gevallen mag een werkgever zelfs controleren of iemand tijdens werktijd ook echt aan het werk is. Denk aan software waarmee activiteiten op de computer worden bijgehouden, of het loggen van in- en uitlogtijden. Dat klinkt misschien heftig, maar zulke monitoring is wettelijk toegestaan, mits er aan een paar belangrijke voorwaarden wordt voldaan.

De werkgever moet duidelijk kunnen uitleggen waarom de controle nodig is. Er moet een legitiem doel zijn, zoals het waarborgen van productiviteit of het voorkomen van misbruik. Daarnaast moet het middel proportioneel zijn. Dus zomaar iedereen continu volgen, zonder aanleiding of waarschuwing, dat mag niet. En dan is er nog transparantie: je moet als werknemer weten dát er gecontroleerd wordt, en hoe. Het stiekem volgen van medewerkers is dus geen optie.

Als uit die controle blijkt dat iemand structureel werk ontwijkt, kunnen daar wel degelijk gevolgen aan zitten. In eerste instantie gaat het meestal om een gesprek, soms een officiële waarschuwing. Maar als iemand herhaaldelijk en bewust zijn of haar werk niet uitvoert terwijl die persoon wel wordt betaald, dan kan dat zelfs leiden tot ontslag. Het klinkt misschien streng, maar als je erover nadenkt, is het eigenlijk logisch. Wie werkt, wordt daarvoor beloond. Wie dat vertrouwen beschaamt, moet erop kunnen worden aangesproken.

Toch hoeft het allemaal niet zo zwaar te zijn. Het draait uiteindelijk om balans. Iedereen snapt dat thuiswerken niet hetzelfde is als op kantoor zitten. Je mag best even je kind van school halen of een pakketje aannemen, zolang je je werk maar netjes afmaakt. Veel werkgevers zijn daar flexibel in, zolang het wederzijds blijft. Maar die ruimte werkt alleen als er ook verantwoordelijkheid wordt genomen. Vrijheid betekent niet dat je zomaar kunt doen wat je wilt, maar dat je professioneel met je tijd omgaat, ook als niemand over je schouder meekijkt.

Thuiswerken vraagt dus niet alleen discipline van werknemers, maar ook duidelijke communicatie van werkgevers. Door het gesprek aan te gaan, verwachtingen helder te maken en wederzijds vertrouwen centraal te stellen, voorkom je dat tijdsdiefstal een serieus probleem wordt. Want uiteindelijk wil iedereen hetzelfde: prettig werken, met wat ruimte voor privé, maar zonder dat de grens tussen werk en vrije tijd helemaal vervaagt.